Адаптированная программа по бурятскому языку рабочая программа на тему

Адаптированная программа по бурятскому языку адресована обучающимуся с ЗПР, который характеризуются уровнем развития несколько ниже возрастной нормы, отставание проявляется в целом (замедленный темп). Отмечаются нарушения внимания, памяти, восприятия.

Скачать:

Предварительный просмотр:

МО «Курумканский район»

МУ «Курумканское районное Управление образования»

МБОУ «Гаргинская средняя общеобразовательная школа им. Н.Г. Дамдинова»

671635, с. Арзгун, ул. Комсомольская, 1 E-mail: gargaschool@yandex.ru

Рассмотрено Согласовано «Утверждаю»

на заседании МО начальных с заместителем Директор школы классов директора по УР _________ Е.Д. Бадмаева

______/ С.Б. Бадлуева ______/ Е.Д. Раднаева «31» августа 2017 г.

« 31» августа 2017 г. «31» августа 2017 г.

Адаптированная рабочая программа

Предмет: Бурятский язык

Учитель: Шарланова Н.Ц.

Срок действия рабочей программы: 2017-2018 учебный год

«Буряад хэлэн» гэhэн курсын ажалай программа хадаа Россиин Федерациин hуралсалай Министерствын тогтоолнууд дээрэ үндэhэлжэ зохёогдоhон hуралсалай программа болоно:

-Федерального закона «Об образовании в Российской Федерации» от 29.12.2012 г;

- Федеральный закон Российской Федерации «Об образовании в Российской Федерации» N 273-ФЗ (в ред. Федеральных законов от 07.05.2013 N 99-ФЗ, от 23.07.2013 N203-ФЗ);

-Федеральный государственный образовательный стандарт начального общего образования обучающихся с задержкой психического развития;

-Закона Республики Бурятия от 13.12.2013 № 240-V «Об образовании в Республике Бурятия»;

-Закона Республики Бурятия от 10 июня 1992 г. №221-XII«О языках народов Республики Бурятия» (с изменениями и дополнениями);

-Федерального государственного стандарта основного общего образования (утвержден приказом Министерства образования и науки Российской Федерации от 17 декабря 2010 г. № 1897 «Об утверждении и введении в действие федерального государственного образовательного стандарта основного общего образования» (зарегистрирован в Минюсте России 6 февраля 2015 г., рег. номер 35915);

-приказа Министерства образования и науки Российской Федерации от 29.12.2014 г №1644 «О внесении изменений в приказ Министерства образования и науки Российской Федерации от 17 декабря 2010 г №1897 «Об утверждении федерального государственного стандарта основного общего образования»;

-приказа Министерства образования и науки Российской Федерации от 31.12.2015 № 1577

«О внесении изменений в федеральный государственный образовательный стандарт основного общего образования, утвержденный приказом Министерства образования и науки Российской Федерации от 17 декабря 2010 г. № 1897» (Зарегистрирован в Минюсте России 02.02.2016 № 40937);

- СанПиНа 2.4.2.2821-10 "Санитарно-эпидемиологические требования к условиям и организации обучения в общеобразовательных учреждениях"» (утверждены постановлением Главного государственного санитарного врача Российской Федерации от 29 декабря 2010 г. №189, зарегистрированным в Минюсте России 3 марта 2011 г., рег.номер 19983)

-Примерной основной образовательной программы основного общего образования протокол №1/15 от 08 апреля 2015 г;

-Основной образовательной программы основного общего образования МБОУ «Гаргинская средняя общеобразовательная школа им. Н.Г. Дамдинова»;

-Устава МБОУ «Гаргинская средняя общеобразовательная школа им. Н.Г. Дамдинова», утвержденного постановлением администрации МО «Курумканский район» от 28декабря 2015 г.

Адаптированная рабочая программа адресована обучающимуся с ЗПР, который характеризуются уровнем развития несколько ниже возрастной нормы, отставание проявляется в целом (замедленный темп). Отмечаются нарушения внимания, памяти, восприятия.

Для обучающихся с задержкой психического развития, осваивающего адаптированную основную образовательную программу начального общего образования (вариант В),

характерны следующие специфические образовательные потребности: наглядно-действенный характер содержания образования;

• упрощение системы учебно-познавательных задач, решаемых в процессе образования;
• специальное обучение «переносу» сформированных знаний и умений в новые ситуации взаимодействия с действительностью;
• необходимость постоянной актуализации знаний, умений и одобряемых обществом норм поведения;
• использование преимущественно позитивных средств стимуляции деятельности и поведения;
• стимуляция познавательной активности, формирование потребности в познании окружающего мира и во взаимодействии с ним;
• специальная психокоррекционная помощь, направленная на формирование произвольной саморегуляции в условиях познавательной деятельности и поведения;
• специальная психокоррекционная помощь, направленная на формирование способности к самостоятельной организации собственной деятельности и осознанию возникающих трудностей, формированию умения запрашивать и использовать помощь взрослого;
• специальная психокоррекционная помощь, направленная на развитие разных форм коммуникации;
• специальная психокоррекционная помощь, направленная на формирование навыков социально одобряемого поведения в условиях максимально расширенных социальных контактов.

В основу разработки адаптированной рабочей пргграммы обучающего с задержкой психического развития заложены дифференцированный и деятельностный подходы.

Дифференцированный подход к построению АРП предполагает учет их особых образовательных потребностей, которые проявляются в неоднородности по возможностям освоения содержания образования.

Применение дифференцированного подхода к созданию АРП обеспечивает разнообразие содержания, предоставляя обучающемуся с задержкой психического развития возможность реализовать индивидуальный потенциал развития.

Деятельностный подход в образовании строится на признании того, что развитие личности обучающихся с задержкой психического развития младшего школьного возраста определяется характером организации доступной им деятельности (предметно-практической и учебной).

Основным средством реализации деятельностного подхода в образовании является обучение как процесс организации познавательной и предметно-практической деятельности обучающихся, обеспечивающий овладение ими содержанием образовани процессов, умственной работоспособности и целенаправленности деятельности, в той или иной степени затрудняющие усвоение школьных норм и школьную адаптацию в целом.

Произвольность, самоконтроль, саморегуляция в поведении и деятельности, как правило, сформированы недостаточно. Обучаемость удовлетворительная, но часто избирательная и неустойчивая, зависящая от уровня сложности и субъективной привлекательности вида деятельности, а также от актуального эмоционального состояния.

Эхин hургуулиин 2-дохи класста үзэгдэдэг буряад хэлэнэй гол зорилго : түрэл буряад хэлэн дээрэнь бэшүүлжэ, уншуулжа, харилсуулжа hургаха;

Эхин классуудта адаптирована программар буряад хэлэ зааха тодорхой характеристикэ гэхэдэ :

- хэлэн ухаан хоёрой хоорондоо нягта холбоотой байдаг дээрэhээ үхибүүдые түрэл хэлэндэнь hургахадаа, тэдэнэй ухаан бодолые хүгжѳѳхэ, баяжуулха;

- hурагша бүхэниие зүбѳѳр, уран гоёор, удхыень ойлгон уншаха дадалтай болгохо;

-түрэл арадай ёhо заншалнуудые болон сэсэн мэргэн hургаалнуудые ойлгуулха;

- Эхэ орондоо, тоонто нютагтаа, буряад хэлэндээ, арад зондоо, бэшэшье үндэhэтэндэ дуратайгаар хүмүүжүүлхэ;

- hурагшадай эли тодоор хэлүүлжэ, сэбэр гоёор бэшүүлжэ hургаха.

Үгтэһэн адаптированна программа эхин классай һурагшын ухаан бодолдонь болон наһандань үндэһэлэн зохёогдонхой. Һурагшадые амаруулхын тула хэшээл бүхэндэ физминутка үнгэргэхэ хэрэгтэй. Физминуткын үедэ элдэб упражнени дүүргүүлхынгээ хажуугаар хэлэлгэ хүгжөөлгын хүдэлмэри ябуулжа боломоор. Эхин һургуулиин шухалын шухала зорилго хадаа үхибүүдые һайнаар уншуулжа, зүбөөр хэлүүлжэ ба бэшүүлжэ һургаха; арадайнгаа аман уран зохёолдо, Эхэ орондоо, түрэһэн тоонто нютагаа, түрэлхи хэлэндээ, түрэл арад зондоо, бэшэшье яһатанда дуратайгаар хүмүүжүүлхэ; арад зонойнгоо һайн һайхан ёһо заншалнууд ба сэсэн мэргэн һургаалнуудые ойлгуулха г.м. Һурагшад уншажа, бэшэжэ hургаха; хэлэлгэ, хэлэн ба литература тухай туруушын мэдэсэнуудые угэхэ. Һурагшадай ухаан бодолые баяжуулха. Һурагшадай бэшэмэл ба аман хэлэлгые эдэбхитэй болгохо.

Һурагшадай ухаан бодолой ба ойлголгын эдэбхиие хүгжѳѳхэ, үхибүүдые hуралсалдаа анхаралтайгаар хандажа hургаха.

Уншалгада, бэшэлгэдэ, шагналгада хэрэгтэй hанаан сэдьхэлэй ба физиологическа үүргэ дүүргэхэ.

Буряад хэлэ эхин шатын hургуулида үзэхэдѳѳ, hурагшад хайшаашье тэгшэ, юрэнхылэгдэhэн шадабаринуудтай (универсальные учебные действия, саашадаа текст соо - УУД) болохо ёhотой.

Үхибүүнэй ѳѳрын хүгжэлтын дүнгүүд (личностные результаты) – ѳѳрын ба хүнүүдэй ажабайдалда түрэл хэлэн ямар үүргэтэйб гэжэ ойлгоно (хэлэнэй аргаар хажуудахи хүнтэеэ харилсанаб, бэшэмэл текстын удха үзэнэб гэжэ ойлгоно), хүнэй аман ба бэшэгэй хэлэлгын онсо ѳѳрэ байhые ойлгоно (аянга, хэлэлгын темп, үгэнүүдэй болон сэглэлтын тэмдэгүүдэй үүргэ).

Бэеэ гуримшуулаад ябаха шадабари (регулятивные УУД):

- багшатаяа хамта хэшээлэйнгээ зорилго табиха;

- хэшээлдээ юу хэhэнээ хойно хойноhоонь тоолохо;

- юу хэхэ гээшэбиб гэжэ уридшалан хэлэхэ;

- ѳѳрынгѳѳ, нүхэдэйнгѳѳ, классайнгаа ажал багшатаяа сугтаа урид зохёогдоhон критеринүүдээр шалгаха;

- багшын үгэhэн түсэбѳѳр, алгоритмаар хүдэлжэ шадаха.

Оршон тойрониие шудалха шадабари (познавательные УУД):

- номоор хүдэлхэ (номой гаршагай, тусгаар тэмдэгүүдэй үүргэ ойлгохо);

- зураг хаража гү, али текст уншажа асуудалнуудта харюу олохо;

- багшатаяа болон нүхэдтэеэ хамта дүн гаргаха;

- үгѳѳр хэлэгдэhэн ойлгосо схемэ, таблица, модель болгохо. Тиин hѳѳргэнь модель соо харуулаатай ойлгосо үгѳѳр хэлэхэ;

- текстын удха дамжуулха.

Харилсаха шадабари (коммуникативные УУД):

- ѳѳрынгѳѳ hанаа бодол аман хэлэлгээр, тиихэдэ багахан текст зохёожо, бэшэгэй хэлэлгээр харуулха;

- хажуудахи хүнүүдээ шагнаха, тэдэнэй хэлэhэниие ойлгохо;

- уран гоёор уншаха, хѳѳрэхэ;

- классайнгаа үхибүүдтэй, багшатаяа яагаад ажалаа эмхидхэхэ, ямар журамуудые сахиха тухайгаа хэлсэхэ;

- хоёр хоёроороо, бүлэг бүлэгѳѳр хүдэлхэ, тиихэдээ олон ондоо «тушаал» бэе дээрээ абаха: ударидагшын, даабари дүүргэгшын, бэшээшын г.м.

Буряад хэлээр шадабари (предметные УУД):

- багшын, нүхэдэйнгѳѳ уншаhан текст хадуун абаха;

- бүхэли үгѳѳр, зүбѳѳр, ойлгосотойгоор, уранаар уншаха;

- текстын нэрын удха ойлгохо;

- хѳѳрэhэн, асууhан, шангадхаhан мэдүүлэлнүүдэй янзануудые мэдэхэ; тэдэниие аянгалха;

- мэдүүлэлнүүдые зохёохо, хүсѳѳхэ, сэгнэхэ, зүб болгохо;

- үгэнүүдтэ асуудал табиха;

- үгэнүүдые асуудалнуудаарнь мэдүүлэлэл болгохо;

- үгэ соохи абяануудые зүбѳѳр нэрлэхэ, аялган болон хашалган абяануудай илгарал нэрлэхэ;

- үгэ үедэ хубааха, шэнэ мүртэ яажа нүүлгэхые мэдэхэ;

- буряад алфавит мэдэхэ, алфавидаар үгэнүүдые hубарюулха;

- үгэ соохи түргэн болон удаан аялгануудай үүргэ ойлгохо (үгын удха ондоо болгодогыень);

- - хонгёо ба бүдэхи хашалгануудые илгаруулха;

- абтаhан үгэ тухай ойлгосотой байха, абтаhан үгын сохилтотой аялганай үгүүлбэри болон бэшэлгэ мэдэхэ, хашалган hүүлтэй ородоор бэшэгдэдэг абтаhан үгэнүүдэй буряад хэлэн дээрэ бэшэлгэ мэдэхэ, абтаhан үгын hүүлэй сохилтогүй аялганй бэшэлгэ мэдэхэ;

- юумэнэй нэрэ тусхай ойлгосотой байха: хэн? юун? гэжэ асуудалда харюусадаг, юумэ нэрлэдэг, нэгэнэй, олоной тоогой түхэлнүүдтэй байдаг, олоной тогой түхэл тусхай залгалтануудаар харуулагдадаг, тусхайта юумэнэй нэрэнүүд, тэдэнэй янзанууд, ехэ үзэгѳѳр бэшэг дээрэ харуулагдаха тухай, юумэнэй нэрын асуудалнуудаар хубилха ёhо мэдэхэ;

- үйлэ үгэ тухай ойлгосотой байха: хэлэлгэ соохи үүргэ, юу хэнэб? яанаб? яажа байнаб? гэжэ асуудалда харюусадаг, юумэнэй үйлэ нэрлэдэг, үйлэ үгэ мэдүүлэл соо хэлэгшэ болодог гэжэ мэдэхэ;

- тэмдэгэй нэрэ тухай ойлгосотой байха: хэлэлгэ соохи үүргэ, ямар? гэжэ асуудалда харюусадаг, юумэнэй шанар, тэмдэг нэрлэдэг, удхаараа юумэнэй нэрэтэй нягта холбоотой байдаг, тэмдэгэй нэрын жэшээ дээрэ синонимууд, антонимууд гэжэ үгын удха мэдэдэг болохо;

- хоёрдохи класста буряад хэлээр олгогдохо гол шадабари – буулгажа бэшэхэ шадабари: алгоритм хамта зохёохо, тэрэнээр буулгаха, ѳѳрынгѳѳ ажал сэгнэхэ.

Тиихэдээ үхибүүн түрэл хэлэтэйб гэжэ мэдэрэлтэй болохо, тэрэнээ hайнаар шудалбал, хүнүүдтэй харилсахаб, хэлэhэн юумыемни хүнүүд ойлгохо, би ѳѳрѳѳшье хүнүүдые hайнаар ойлгодог болохоб гэжэ мэдэрэлтэй болохо.

Хоёрдохи классhаа эхилээд, эхин шатын hургуулидабуряад хэлэ үзэлгэ Мэдүүлэл ба Текст, Үгэ, Хэлэлгын нюусанууд гэhэн бүлэгүүдhээ бүридэнэ.

Мэдүүлэл ба Текст. Эхин классуудта буряад хэлэ үзэлгын гол зорилго – үхибүүдые бэшэгэй зүб хэлэлгэтэй болгохо, тэрэнэй хүгжэлтын үндэhэ табиха. Тон тиимэhээл класс бүхэндэ эндэ нэрлэгдэhэн хоёр hалбарида ехэхэн hуури үгтэhэн байха.

Һурагшад мэдүүлэл гэhэн ойлгосын гол шэнжэнүүдые дабтана, нэрлэбэл: мэдүүлэл үгэнүүдhээ бүридэдэг, дүүрэн hанал бодол харуулдаг, мэдүүлэл соо ороhон үгэнүүд хоорондоо холбоотой байдаг, мэдүүлэл соо ороhон үгэнүүдтэ асуудал табижа болохо. Тиин мэдүүлэлнүүд аянгаараа хѳѳрэhэн, асууhан, шангадхаhан гээд илгардаг гэжэ танилсана. Бэшэг дээрэ зүбѳѳр мэдүүлэлнүүдые харуулха шадабарияа мүлинэ. Мэдүүлэлнүүдые зүб аянгатайгаар уншана, үгэнүүдhээ мэдүүлэлнүүдые зохёожо hурана.

Текст мэдүүлэлнүүдhээ бүридэнэ, тэдэнь хоорондоо удхын харилсаатай байна. текст бүхэн ѳѳрын нэрэтэй. Тиимэhээ нэрынь уншаад, юун тухай хэлэгдэхэб гэжэ ойлгохоор – иимэ ойлгосонууд улам гүнзэгырүүлэгдэнэ. Юун тухай текст гээшэб гэжэ уншахынгаа урда тээ, уншажа байхадаа, уншаhанайнгаа удаа hурагшад ѳѳhэдѳѳ ойлгожо абахаяа оролдоно. Тиимэhээ текст үзэлгэ уншалгын хэшээлнүүдтэй нягта холбоотой болоно.

Үгэ эхин классуудта үзэгдэдэг hалбаринуудай гол нэгэнь болоно. Буряад хэлэ үзэхэдэ, үгэ иимэ талануудhаа харуулагдана:

1. Үгэ үгүүлэгдэнэ, тиимэhээ абяануудhаа бүридэнэ, абяанууд бэшэг дээрэ үзэгүүдээр харуулагдана.
2. Үгэ хубинуудтай, ѳѳрын бүридэлтэй, үгэнүүд ондоо үгэнүүдhээ бии болодог.
3. Үгэ грамматическа шэнжэтэй.
4. Үгэ лексическэ удхатай, үгэнүүд хоорондоо холбоотой, үгэнүүд ѳѳрын хэрэглэлгэтэй байжа болоно.

Хоёрдохи класста фонетикын талаар олгогдоhон шадабаринууд бүридхэгдэнэ: абяан, аялган болон хашалган абяанууд, түргэн, удаан, дифтонг абяанууд, хонгёо болон бүдэхи, хатуу болон зѳѳлэн хашалганууд. Абяануудые зүбѳѳр үгүүлжэ, шагнажа абаха, хадуун абажа, шагнажа абаhан үгэеэ үзэгүүдээр харуулжа, үгэнүүдэй абяан болон үзэгүүдэй анализ, модель табижа hурана. Буряад алфавит мэдэлэг болоно, тэрэниие практическа даабари дүүргэхэдээ хэрэглэнэ.

Буряад хэлэнэй орфографиин дүримүүдэй фонетическэ онсонууд дээрэ үндэhэлдэг байhан дээрэhээ фонетикэ үзэлгэ хадаа аргагүй хэрэгтэй байна. аялган болон хашалган үзэгүүдэй бэшэлгэ ойлгожо абана, аялганай тааралдал, hубарил, нугарал гэжэ гол дүримүүдтэй танилсана, у-ү, уу-үү, уй-үй аялгануудай бэшэлгэ зэргэсүүлэн ойлгоно.

Хоёрдохи класста шабинар буулгажа бэшэхэ шадабаритай боложо эхилнэ. Тиихэдээ бүхы дүримүүдые практическаар ойлгоно. Тусхай алгоритм үгтэнэ.

«Үгын бүридэл», «Үгын бии бололго» гэhэн тусхай темэнүүд хоёрдохи классhаа үзэгдэнэ. Тиихэдээ үгэнүүд нэгэ үндэhэтэй, нэгэ удхатай байжа түрэлнүүд болодог юм гэжэ ойлгоно, үгын үндэhэ илгажа hурана, түрэл үгэнүүд болон үгын түхэл гэhэн ойлгосонуудые практическаар илгаруулха болоно.

Үгэ – лексикын гол зүйл. Тиихэдээ оршон тойроной юумэнүүдые, үзэгдэлнүүдые нэрлэнэ. Эхин hургуулиин бүхы классуудта үгын удха дээрэ ажал хэгдэнэ. Үгын удха словаряар харуулжа hурана, практическа аргануудаар синонимуудтай. Антонимуудтай, омонимуудтай. Тиихэдэ олон удха болон шэлжэhэн удхануудтай танилсана.

Үгэ – морфологиин зүйл. лексикын удаа морфологи үзэхэдѳѳ, үхибүүнэй ухаан бодол нэгэ бага ондоогоор гүйхэ болоно, абстрактна шанартай болоно. Үгэ морфологическа категории категори гэжэ үзэхэдѳѳ, үгын хэлэлгэ соо дүүргэдэг үүргэhээ дулдыдана, «предметность», «процессуальность», «признаковость» гэhэн ойлгосонууд дээрэ хүдэлмэри эмхидхэгдэхэ болоно. 2-дохи класста үхибүүд үгэнүүдые бүлэг болгон, хэн? юун? юу хэнэ? Яана? Ямар? гэжэ асуудалнуудта харюусадаг үгэнүүд, юумэ, үйлэ, шанар нэрлэдэг үгэнүүд гэжэ ойлгоно. Асуудалнуудые табижа. Тиихэдэ тусхай асуудалнуудта харюусадаг үгэнүүдые илгажа, нэрлэжэ hурана, хэлэлгын хубинуудай нэрэнүүдые мэдэхэ болоно. Тиихэдээ юумэнүүд ганса байдаггүй, олон байдаг гэжэ ойлгоно, олон юумэнүүдые харуулха зүйлнүүдые мэдэдэг болоно. Үгэнүүдые хоорондонь. Тиихэдэ хэлэлгын хубинуудаар зэргэсүүлжэ, тэдэнэй харилсаа анхаржа, элирүүлжэ hурана.

Хэлэлгын нюусанууд гэhэн бүлэг программа соо илгарна. Тэрэнэй гол шэглэл хадаа хэлэлгэ хүгжѳѳлгэ болоно. Хэлэлгэ хүгжѳѳлгын гол зорилгонууд гэхэдэ иимэнүүд:

1. Үхибүүдэй үгын нѳѳсэ баяжуулга. Энэ хадаа үгын удха ойлгохо, нэгэ түрэл үгэнүүдые нэрлэхэ, үгэнүүдые темэнүүдээр бүлэглэхэ, адли удхатай үгэнүүдэй зэргэ зохёохо, словаряар хүдэлмэрилхэ г.м. шадабаритай болгохо.
2. Хэлэлгын грамматическа тала хүгжѳѳлгэ. Хүнүүд харилсахадаа, үгэнүүдые хоорондонь холбон, hанал бодолоо дамжуулна гэжэ ойлгуулха, тиин үгэнүүдэй хоорондохи холбоо олгохо, холбожо шадаха, мэдүүлэлнүүдые зохёохо, тэдэнээ аянгалха, дэлгэрэнгыгээр hанал бодолоо дамжуулха аргатай болохо, текст зохёожо шадаха – иимэ шадабаринуудтай болохо аргатай.
3. Холбоо хэлэлгэ хүгжѳѳлгэ. Үхибүүдые ѳѳhэдѳѳрнь hанал бодолыень хэлүүлжэ. Аман болон бэшэгэй хэлэлгын аргаар дамжуулжа hургаха, тиихэдээ яряанай хэлэн, hуралсалай номой хэлэн, уран зохёолой хэлэн, очерк, мэдээсэлэй хэлэн ямар байдаг юм гэжэ ойлгуулха.
4. Уран хэлэлгэ хүгжѳѳлгэ тала. Үхибүүдые хэрэгтэй аянгатайгаар, эли тодоор, зүб үгүүлбэритэйгээр хэлүүлжэ hургаха.

Түсэблэһэн үрэ дүнгүүд үзэхэ һуралсалай курста

Һуралсалай жэлэй һүүлдэ 2-дохи классай һурагшад иимэ мэдэсэ ба дүй дүршэлтэй болоһон байха ёһотой.

Һурагшад ямар юумэ мэдэхэ ба шадаха ёһотойб гэхэдэ:

-Түргэн ба удаан аялгануудай, дифтонгнуудай, йотирована аялгануудай илгаае. Аялгануудай тааралдалые, абтаһан үгэнүүдэй һүүлэй аялгануудые, мэдүүлэлэй дунда ехэ үзэгөөр бэшэгдэдэг үгэнүүдые, мэдүүлэлэй һүүлдэ табигдадаг сэглэлтын тэмдэгүүдые.

Һурагшад иимэ дадалтай болоһон байха:

-Багшын уншажа үгэхэдэ, 10 – 15 үгэтэй текстые алдуугүйгөөр, гоё сэбэрээр бэшэхэ.

-Фонетическэ шүүлбэри хэхэ: аялган, хашалган хоёрой илгаае, түргэн ба удаан аялгануудые, хатуу ба зөөлэн хашалгануудые, абтаһан үгын һүүлэй аялгануудые зүбөөр хэлэжэ үгэхэ.

-Мэдүүлэл сооһоо шухала гэшүүдые оложо, тэрээн соохи үгэнүүдэй удхын холбоое асуудалаар олохо (аман үгөөр).

Буряад хэлээр hурагшадай мэдэсэ, шадабари, дадал сэгнэхэ эрилтэ

Шалгалтын диктантнууд, тэдэниие үнгэргэхэ арганууд.

Диктант текстын хэмжээдэ эрилтэнүүд:

- 2- дохи классай нэгэдэхи хахад жэлэй һүүлдэ гү, али хоёрдохи хахад жэлэй эхиндэ 15-20, жэлэй һүүлдэ 25-35 үгэнүүдтэй диктантнуудые бэшүүлхэ.

Программын ёһоор словарна диктантын хэмжээнүүд:

- хоёрдохи класста - 8-10 үгэ.

Словарна диктантнуудые шалгахадаа, сэгнэлтын иимэ ноормонуудые баримталха:

«5» - нэгэшье орфографическа алдуугүй байха;

«4» - нэгэ орфографическа алдуутай, нэгэ заһабаритай;

«3» - хоёр орфографическа алдуутай;

«2» - гурба-табан орфографическа алдуутай.

«5» сэгнэлтэ – нэгэшье орфографическа алдуугүй, үзэгүүдээ зүбөөр, текст сэбэрээр бэшэгдэһэнэй түлөө табигдаха.

«4» - 2-3-һаа үлүү бэшэ орфографическа алдуутай, ондо ондоо орфограммануудтай үгэнүүдтэ 2 – 3 заһабари хэгдэһэнэй, үзэгүүдэй һарюугаар, һаланаар бэшэгдэһэнэй түлөө табигдаха.

«3» - 4-5 орфографическа алдуутай, ондо ондоо орфограммануудтай үгэнүүдтэ гурбанһаа дээшэ заһабари хэгдэһэнэй, олон үзэгүүдэй хазагайруулжа байгаад, һалан муухайгаар бэшэгдэһэнэй түлөө табигдаха.

«2» - зургаанһаа дээшэ орфографическа алдуутай ажалда табигдаха.

Уншалгын дадал сэгнэлгэ

Һуралсалай жэлдэ уншалгаар дадал саг үргэлжэ шалгагдажа байха ёһотой (четверть бүхэнэй һүүл багаар). 1 – 4-хи классуудта һурагшадай уншаагүй тусхай текст ондоо ном сооһоо абтаха, һурагша бүхэнэй дүршэл шалгахын тула нэгэ текст хэрэглэхэ.

Нэгэ минута соо уншаһан үгэнүүдэй тоо хараадаа абажа, сэгнэлтэ иигэжэ табиха: